Το νέο μοντέλο κοινωνικού κράτους

Του Γεράσιμου Γιακουμάτου*

Αποτελεί κοινή πεποίθηση πως η φτώχεια περιορίζει τις ευκαιρίες, προκαλεί απομόνωση, οδηγεί στον κοινωνικό αποκλεισμό, ενώ μπορεί ακόμα να καταστήσει τα άτομα ευάλωτα στην περιθωριοποίηση. Οι κοινοί στόχοι των πολιτικών ενάντια στη φτώχεια, είναι η ενίσχυση της βασικής εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης, η προώθηση της ένταξης στην αγορά εργασίας και μέτρα επανεισόδου σε αυτήν, η μείωση της ανεργίας των νέων αλλά και της μακροχρόνιας ανεργίας που είναι η νέα μεγάλη κοινωνική μάστιγα, η καθολική ασφάλιση των ατόμων, η προστασία της οικογένειας και των ευπαθών ομάδων (ηλικιωμένοι, παιδιά, άτομα με αναπηρίες) και η δρομολόγηση πολιτικών για την ενίσχυση της τοπικής ανάπτυξης και της κοινωνικής οικονομίας. Οι συνέπειες της φτώχειας επιδρούν αλυσιδωτά στο άτομο και εντείνονται ανάλογα με το μέγεθος της οικονομικής ανισότητας που χαρακτηρίζει το περιβάλλον στο οποίο λειτουργεί.

Η καθιέρωση του όρου «κράτος-πρόνοιας», εκφράζει μία συγκεκριμένη αντίληψη , καθιστά το κράτος υπεύθυνο για την κάλυψη των βασικών ανθρώπινων αναγκών σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο. Ο ρόλος του δεν είναι πλέον μόνο διορθωτικός των ανισορροπιών και των ανισοτήτων που προκαλεί η αγορά, αλλά διευρύνεται σε πολλά πεδία. Η παρέμβαση του κρατικού μηχανισμού στον κοινωνικό ιστό δεν έχει σαν στόχο μόνο τη διασφάλιση της κοινωνικής ειρήνης, ταυτόχρονα επιδιώκει και τη ρύθμιση της κοινωνικής αναπαραγωγής.

Τόσο η κοινωνική, όσο και η οικονομική «απενεργοποίηση» ενός μέρους του πληθυσμού έχουν συνέπειες στο συλλογικό επίπεδο, αφού επιδρούν ανάλογα στο σύνολο της κοινωνικής και οικονομικής ζωής ενός κράτους και μπορεί να επηρεάσουν και την κοινωνική συνοχή του. Προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα ζητήματα της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού αναπτύχθηκαν διάφορες πολιτικές που επιδιώκουν τον περιορισμό των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων. Τα μέτρα και πολιτικές ενάντια στη φτώχεια παρεμβαίνουν στους τομείς κατάρτισης και δια βίου μάθησης, στη διευκόλυνση της πρόσβασης σε ποιοτική απασχόληση διαρκείας, στο συνδυασμό της οικογενειακής με την επαγγελματική ζωή, στην εξασφάλιση των απαιτούμενων πόρων για αξιοπρεπή ζωή, πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, εκπαίδευσης και κοινωνικές υπηρεσίες, στην πρόσβαση στην κατοικία, και τέλος στη διευκόλυνση της κοινωνικής ένταξης των ατόμων που κινδυνεύουν με αποκλεισμό.

H κρατική παρέμβαση χαρακτηρίζεται από δύο μορφές παρέμβασης:

Οικονομικό, όπου η κοινωνική πολιτική αναλαμβάνει τον ρόλο στήριξης της λειτουργίας της αγοράς.

Και το κοινωνικό, σύμφωνα με το οποίο η παρέμβαση αποβλέπει στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της οικονομικής ανάπτυξης και την προώθηση της κοινωνικής συνοχής .

Σήμερα όλα αυτά τίθενται σε αμφισβήτηση , το κοινωνικό δίχτυ ασφάλειας καταρρέει , το ασφαλιστικό σύστημα με αναλογία 1,5 εργαζόμενο προς 1 συνταξιούχο είναι στα πρόθυρα κατάρρευσης, το δημόσιο σύστημα υγείας επίσης με τα νοσοκομεία να δουλεύουν στα όρια τους ενώ έχουμε μια γιγάντωση του προνοιακού συστήματος προς την κατεύθυνση της κάλυψης πια στοιχειωδών αναγκών σε μια κοινωνία που φτωχοποιείται και αντιμετωπίζει πλέον και θέματα επιβίωσης. Συσσίτια, δημόσια υπνωτήρια, κοινωνικά φαρμακεία , συνθέτουν ένα εκρηκτικό πλαίσιο που καθιστά εν δυνάμει ολόκληρη την κοινωνία μια ευάλωτη κοινωνική ομάδα που χρήζει βοήθειας.

Η έννοια της αλληλεγγύης και της προσφοράς από άτυπα και τυπικά δίκτυα παραμένει μια σημαντική πηγή προσφοράς η οποία όμως χρειάζεται και μια νέα στόχευση , όχι απλά τη παροχή κάποιων αγαθών αλλά τη συνδρομή τους ώστε οι πολίτες που έχασαν τη δουλειά τους, που βρέθηκαν σε μια άτυχη στιγμή , που οι μεταβολές των συνθηκών τους έφεραν σε δύσκολη θέση να ξαναγίνουν ” Ενεργοί” , να μπορέσουν να επανενταχθούν στο κοινωνικό γίγνεσθαι και όχι να αποκοπούν από αυτό και να παραμένουν σ έναν τεχνητό σωλήνα επιβίωσης.

Σ ένα ιδεατό κράτος πρόνοιας που σέβεται τους πολίτες του, αυτό εγγυάται το ελάχιστο εισόδημα αλληλεγγύης , το οποίο το είχα εισηγηθεί ήδη από το 2001 , δηλαδή μια κρατική παροχή, σταθερή , χρηματική σε τραπεζικό λογαριασμό , ώστε και να εξασφαλίζεται η διαφάνεια αλλά και μια κοινωνική κανονικότητα ενώ τα εθελοντικά, τα τυπικά και άτυπα δίκτυα αλληλεγγύης πρέπει να εισφέρουν στην επανένταξη του ανθρώπου αυτού στη κοινωνική πραγματικότητα.

*Πρώην υπουργός και βουλευτής Β’ Αθηνών της Νέας Δημοκρατίας

 

Τελευταια απο ΕΛΛΑΔΑ

Πηγαινε στην Αρχη